عز الدوله - ملكونوف
20
سفرنامه ايران و روسيه ( فارسى )
غلط آن اعتمادى و نه به صحت آن اعتقادى توان كرد . اگر احيانا سهوى رفته باشد ، توان گفت كه از نابينائى و بىبصيرتى خود آن اهالى است ، نه از قصور و فتور من » صفحه 84 . بىشك ثبت دقيق نامها و موقعيت شهرها ، روستاها ، محلات ، خيابانها ، كوچهها ، حمامها ، باغها ، مدارس ، مساجد و . . . نمىتواند بدون استفاده از دانش مردم مناطق محلى صورت گيرد . تأمل در سطرهاى بالا مىتواند طرح مشكلاتى را كه هر پژوهندهاى در اين زمينه مىتواند داشته باشد ، اندك بيان كرده باشد . 3 - موقعيت اقتصادى : نويسنده مشاهدات خود را از وضع كشت و كار مردم و همچنين منابع طبيعى و نيز چگونگى تجارت كالا در منطقه و خارج از آن را ، با ظرافت خاصى ثبت كرده است . در سراسر كتاب ، چشم تيزبين نويسنده ، هر جا كه مردمى را ديده ، از كسب و كار آنها نيز سخن گفته است . وضع درآمدها ، مالياتها ، مبادلات كالا بين شهرها و روستاها و نيز رد و بدل آنها در خارج از منطقه ، جزو مشخصات اين كار است . مؤلف يك كارگذار روسى است سعى بيشتر خود را در جهت شناساندن موقعيت اقتصادى كشور روسيه در ايران - كه جزء وظيفه اصلى او نيز بوده مبذول داشته است . جدولهاى مفصلى كه از منابع طبيعى آورده - با قيد مشخصات منابع و مكانهاى شناخته شده آن - خود نمونهاى از تلاش او در اين راه است . در گيلان شرح مبسوطى از وضعيت ابريشم را ثبت مىكند . و در مازندران ، مشخصات كوههايى را مىدهد كه منابع آن شناخته شده و از رودهايى كه ماهى در آن صيد مىشود ، مىگويد و نيز اجاره شيلها را به تفصيل يادآور مىشود و . . . در ارتباط با تجارت خارجى مىنويسد كه « تجارت تجار بادكوبه و روسيه به دستيارى ايرانيان